UOKiK bada zasady oceny zdolności kredytowej. Co to oznacza dla konsumenta?

Głośny nagłówek o wejściu UOKiK z policją do BIK i banków może brzmieć jak gotowy wyrok. Tak nie jest. Urząd prowadzi postępowanie wyjaśniające dotyczące zasad oceny zdolności kredytowej i wymiany informacji w sektorze bankowym. Postępowanie jest prowadzone „w sprawie”, a nie przeciwko konkretnym podmiotom. Na tym etapie nie przesądza naruszenia prawa.

Dla konsumenta najważniejsze pytanie brzmi więc nie: „kto zawinił?”, lecz: czy rozumiem, jakie dane zostały użyte w mojej sprawie i czy mam realną możliwość poproszenia o wyjaśnienie?

W ScoreUp stajemy po stronie konsumenta właśnie w tym miejscu. Pomagamy przeanalizować Raport BIK, uporządkować fakty i — jeśli klient udzieli odpowiedniego upoważnienia — występować w jego imieniu do właściwych instytucji w ramach legalnych procedur. Nie chodzi o konflikt z bankiem ani z BIK. Chodzi o wyrównanie asymetrii informacji i danie konsumentowi możliwości świadomego działania.

Co właściwie bada UOKiK?

Postępowanie wyjaśniające rozpoczęło się w lutym 2025 r. UOKiK analizuje, czy sposób wykorzystywania informacji przy badaniu zdolności kredytowej może ograniczać konkurencję — zwłaszcza gdy klient porównuje oferty kredytu hipotecznego w kilku bankach.

8 lipca 2026 r. Urząd poinformował, że za zgodą sądu i z pomocą policji przeprowadził przeszukania w siedzibach BIK, ING Banku Śląskiego, mBanku i mBanku Hipotecznego. Pomoc policji była elementem czynności proceduralnych. Samo przeszukanie nie oznacza, że BIK lub którykolwiek z banków naruszył prawo.

Urząd sprawdza między innymi, czy przekazywanie bankom przez BIK informacji o liczbie zapytań kredytowych jest niezbędne przy ocenie zdolności kredytowej. Według UOKiK konsument, który rozsądnie porównuje oferty, nie powinien być z tego powodu stawiany w gorszej sytuacji.

Co na to BIK i co zmieniło się 1 lipca 2026 r.?

BIK poinformował, że w pełni współpracuje z UOKiK, a jego raporty, Alerty BIK i pozostałe usługi działają normalnie. Jednocześnie przekazał, że od 1 lipca 2026 r. historyczne zapytania bankowe zostały usunięte, a nowe zapytania mają być automatycznie usuwane po 14 dniach, jeśli finansowanie nie zostało udzielone.

To istotna zmiana, ale warto czytać ją precyzyjnie. Nie oznacza ona, że każdy bank liczy zdolność w ten sam sposób ani że jedna liczba widoczna w Raporcie BIK rozstrzyga o decyzji kredytowej.

Ocena BIK i ocena banku to nie zawsze to samo

BIK wskazuje, że zapytania kredytowe nie są uwzględniane w ocenie punktowej BIK widocznej dla konsumenta. Taki wynik pomaga zorientować się we własnej historii kredytowej, ale nie jest uniwersalną oceną stosowaną przez wszystkie banki.

Bank podejmuje decyzję samodzielnie. Może brać pod uwagę między innymi dochody, koszty utrzymania, aktualne zobowiązania, stabilność zatrudnienia, cechy produktu oraz własne modele ryzyka. Dlatego dwie instytucje mogą różnie ocenić tę samą osobę, mimo że korzystają z części wspólnych danych.

To rozróżnienie jest ważne również dla postępowania UOKiK. Urząd nie bada wyłącznie wyniku, który klient widzi na swoim koncie BIK. Analizuje szersze zasady wymiany i wykorzystywania informacji w procesie bankowym.

Co konsument może zrobić po odmowie albo niezrozumiałej ocenie?

Nie trzeba czekać na zakończenie postępowania UOKiK. Już dziś istnieją konkretne i legalne sposoby, aby lepiej zrozumieć własną sytuację.

1. Pobierz aktualny Raport BIK

Zacznij od dokumentu źródłowego. Sprawdź aktywne i zamknięte zobowiązania, opóźnienia, statusy umów oraz listę zapytań. Jeśli pobierasz raport po raz pierwszy, skorzystaj z instrukcji: jak pobrać Raport BIK krok po kroku.

2. Oddziel fakty od przypuszczeń

Odmowa kredytu nie zawsze wynika z oceny punktowej. Zapisz datę wniosku, rodzaj produktu, wysokość finansowania, deklarowany dochód oraz informacje przekazane przez bank. Porównaj je z raportem. To pozwoli uniknąć zgadywania i przypadkowego składania kolejnych wniosków.

3. Poproś bank o pisemne wyjaśnienie

Art. 70a Prawa bankowego pozwala osobie ubiegającej się o kredyt wystąpić o pisemne wyjaśnienie dokonanej oceny zdolności kredytowej. Wniosek można złożyć w ciągu roku od otrzymania oceny, a bank powinien odpowiedzieć bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu 30 dni.

Wyjaśnienie powinno pomóc zrozumieć czynniki, które miały wpływ na ocenę. Nie oznacza automatycznego obowiązku udzielenia kredytu ani ujawnienia całego modelu bankowego, ale daje konsumentowi punkt wyjścia do dalszego działania.

4. Zgłoś błędne lub nieaktualne dane do ich źródła

Jeśli w Raporcie BIK widzisz informację nieprawidłową albo nieaktualną, wniosek o korektę należy skierować do instytucji, która przekazała dane. BIK wyjaśnia, że nie może samodzielnie zmieniać informacji otrzymanych od banku, SKOK-u lub firmy pożyczkowej.

Dlaczego konsument potrzebuje wsparcia, choć instytucje działają według procedur?

Banki mają obowiązek odpowiedzialnie oceniać ryzyko. BIK porządkuje i udostępnia dane zgodnie z określonymi zasadami. Problem konsumenta często nie polega na samym istnieniu tych procedur, lecz na nierównowadze informacji.

Instytucja widzi dane, reguły i wynik procesu. Klient nierzadko widzi tylko krótką odpowiedź: decyzję negatywną, niższą dostępną kwotę albo brak oczekiwanej oferty. Bez uporządkowania dokumentów trudno mu ocenić, czy problemem jest błąd w danych, aktualna sytuacja finansowa, historia spłat, polityka konkretnego banku czy kilka czynników jednocześnie.

Wyrównanie sił nie oznacza podważania prawa banku do oceny ryzyka. Oznacza, że konsument powinien rozumieć swoją sytuację, znać dostępne procedury i móc z nich skorzystać.

Jak ScoreUp działa po stronie konsumenta?

ScoreUp pomaga przełożyć złożony Raport BIK na uporządkowany obraz sytuacji. Analiza pozwala wskazać elementy wymagające weryfikacji i zaplanować możliwe kolejne kroki. Jeżeli klient udzieli stosownego upoważnienia, ScoreUp może również występować w jego imieniu do właściwych instytucji, korzystając z legalnych procedur i dokumentując przebieg sprawy.

Nie ukrywamy prawidłowych informacji i nie obiecujemy wyniku. Jeżeli istnieje podstawa do sprostowania, aktualizacji albo innego działania, pomagamy przeprowadzić je we właściwym trybie. Jeśli podstawy nie ma, uczciwa analiza powinna to pokazać.

To właśnie rozumiemy przez obronę konsumenta: nie walkę z BIK czy bankami, lecz przywrócenie klientowi wiedzy, głosu i możliwości legalnego działania we własnej sprawie.

Jeżeli chcesz sprawdzić, czy Twój raport wymaga uporządkowania, sprawdź możliwości optymalizacji w ScoreUp. Warto też przeczytać, co oznacza brak oceny punktowej BIK przed wnioskiem o kredyt.

Najczęstsze pytania

Czy przeszukanie oznacza, że BIK lub banki złamały prawo?

Nie. UOKiK prowadzi postępowanie wyjaśniające „w sprawie”. Czynności mają pomóc zgromadzić i ocenić materiał. Na tym etapie Urząd nie przesądził naruszenia przez wskazane podmioty.

Czy zapytania wpływają na ocenę punktową BIK?

Według informacji BIK opublikowanej 28 czerwca 2026 r. zapytania nie są uwzględniane w ocenie punktowej widocznej dla konsumenta. Nie należy jednak utożsamiać tego wyniku z pełną oceną zdolności wykonywaną przez konkretny bank.

Czy mogę zapytać bank, dlaczego moja zdolność została oceniona w określony sposób?

Tak. Art. 70a Prawa bankowego przewiduje możliwość złożenia wniosku o pisemne wyjaśnienie dokonanej oceny zdolności kredytowej. Zakres odpowiedzi zależy od konkretnej sprawy i zastosowanych czynników.

Czy ScoreUp może działać w moim imieniu?

Tak — po udzieleniu odpowiedniego upoważnienia i w zakresie nim objętym ScoreUp może kontaktować się z właściwymi instytucjami oraz prowadzić legalne działania dotyczące analizy i uporządkowania raportu. ScoreUp nie podejmuje decyzji kredytowej i nie gwarantuje korekty ani usunięcia danych.

Źródła

• UOKiK, „Ocena zdolności kredytowej pod lupą UOKiK”, 8 lipca 2026 r.
• BIK, komunikat prasowy, 8 lipca 2026 r.
• BIK, „Czy zapytania mają wpływ na ocenę punktową?”, 28 czerwca 2026 r.
• BIK, „Ile punktów BIK trzeba mieć, żeby dostać kredyt?”, 28 czerwca 2026 r.
• Prawo bankowe, art. 70a — tekst jednolity, Dz.U. 2026 poz. 38, stan prawny sprawdzony 10 sierpnia 2026 r.

Materiał ma charakter edukacyjny i nie stanowi indywidualnej porady prawnej ani gwarancji uzyskania finansowania. Każda sprawa wymaga analizy aktualnych danych i dokumentów.